ในอุตสาหกรรมอาหารและยา ระบบลมอัด (Compressed Air) เปรียบเสมือนสาธารณูปโภคลำดับที่ 4 ที่มีความสำคัญไม่แพ้ไฟฟ้าและน้ำ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นระบบที่ใช้พลังงานสูงที่สุด หากออกแบบไม่ดีอาจนำไปสู่ต้นทุนแฝงมหาศาล บทความนี้จะเผยเทคนิคการออกแบบระบบให้ประหยัดพลังงานและปลอดภัยตามมาตรฐานสากล
1. การเลือกใช้เครื่องปั๊มลมแบบไร้น้ำมัน (Oil-Free Compressor)
สำหรับมาตรฐาน GMP และ HACCP การปนเปื้อนเพียงเล็กน้อยอาจทำให้สินค้าเสียหายทั้งหมด การใช้เครื่องปั๊มลมแบบ Oil-free นอกจากจะช่วยเรื่องความสะอาดแล้ว ยังช่วยลดแรงดันตกคร่อม (Pressure Drop) ที่มักเกิดจากตัวกรองน้ำมันหลายชั้น ทำให้ระบบไม่ต้องทำงานหนักเกินความจำเป็น
2. ควบคุมด้วยระบบ VSD (Variable Speed Drive)
การใช้เทคโนโลยี VSD ช่วยให้เครื่องปั๊มลมปรับความเร็วรอบตามการใช้งานจริง ลดการสูญเสียพลังงานในช่วง Unload ได้มากกว่า 30-50% ซึ่งเหมาะมากกับโรงงานอาหารที่มีช่วงเวลาล้างเครื่องหรือเปลี่ยนกะการทำงาน
3. การลดแรงดันตกคร่อมในระบบท่อ (Minimize Pressure Drop)
การออกแบบท่อลมแบบ Ring Main หรือการใช้ท่ออลูมิเนียมที่มีผิวเรียบ จะช่วยลดแรงเสียดทานภายในท่อ การลดความดันที่เครื่องผลิตลงเพียง $1$ bar สามารถช่วยประหยัดพลังงานไฟฟ้าได้ถึง $7\%$ โดยประมาณ
4. ระบบระบายความร้อนและการนำพลังงานกลับมาใช้ใหม่ (Heat Recovery)
ความร้อนที่เกิดจากการอัดอากาศสามารถนำไปผลิตน้ำร้อนเพื่อใช้ในกระบวนการล้างเครื่องจักร (CIP) ในโรงงานอาหารได้ เป็นการยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว ทั้งลดค่าไฟปั๊มลมและลดค่าเชื้อเพลิงต้มน้ำ
